Hoe het Edict van Nantes (1598) Katholieken en Hugenoten Vreedzame
Henrik IV's Edict van Nantes eindigde de Franse Godsdienstoorlogen door berekende compromissen:
Voor Katholieken (Meerderheid)
- Katholiek hersteld als staatsgodsdienst — symbolische en institutionele primatie.
- Hugenoten uitgesloten van hoog ambt — politieke macht bleef katholiek.
- Geen nieuwe Protestantse kerken binnen 10 mijlen van katholieke steden — beschermde stedelijke katholieke dominantie.
Voor Hugenoten (Minderheid)
- Gewetensvrijheid & eredienst — mochten diensten houden in aangewezen steden (~200) en particuliere landgoederen.
- Lokaal ambtsrecht — in hun bastions (bijv. La Rochelle, Montauban).
- Burgerlijke gelijkheid — onderwijs, handel, erfrecht, gerechtelijke toegang.
- Place de sûreté — 100+ versterkte steden voor veiligheid (cruciaal garantie).
Beoordeling
Een pragmatische wapenstilstand: katholieken hielden symbolieke suprematie; hugenoten kregen overleefruimte. Ingetrokken door Lodewijk XIV in 1685 (Edict van Fontainebleau) → Hugenotenexodus, economische braindrain, internationale veroordeling. De intrekking van het edict wordt vaak aangehaald als een grote strategische fout die Frankrijk demografisch en economisch verzwakte.