Hoe Hugenotenvervolging Frankrijk Schadde
De vervolging (culminerend in de 1685 Introkking van het Edict van Nantes) richtte diepe, duurzame schade aan:
Economisch
- Braindrain: ~200.000–400.000 bekwame Hugenoten vluchtten (ambachtslieden, kooplieden, officieren, professionals).
- Industriële afname: Textiel, horlogerie, papier, metallurgie verloren expertise.
- Commerciële verlies: Handelsnetwerken overgeplaatst naar Nederland, Engeland, Pruisen, Zwitserland, Amerika.
- Reputatieschade: Buitenlandse investeerders waarschuwden voor godsdienstige onrust.
Sociaal & Demografisch
- Bevolkingsverlies: ~1–2% van nationale bevolking – disproportioneel productief.
- Sociale fragmentatie: Verdiepte Katheriek/Protestant scheiding; voedde Camisard opstand (1702–1710).
Politiek
- Monarchie verzwakt: Vreemde loyale onderdanen; voedde Verlichtingskritiek op absolutisme.
- Militair verlies: Hugenoten officieren/ingenieurs versterkten vijandige legers (bijv. Marlborough's machten).
Cultureel
- Wisde een levendige Gereformeerde subcultuur – literatuur, theologie, onderwijs, filantropie.
Langetermijn
Hugenoten diaspora verrijkde gastheernaties (Bank of England stichters, Zuid-Afrikaanse wijnbouw, Pruisse industrie, Amerikaanse stichters). Frankrijk's verlies was andermans winst – een zelf toegebrachte wond nog steeds bestudeerd in economische geschiedenis. De intrekking staat als een waarschuwingsverhaal van godsdienstige intolerantie's tastbare kosten.