Koningin Elizabeth I (1558-1603)
* Tolerant maar standvastig: Hoewel Elizabeth een fervent voorstander was van de Kerk van Engeland, stond ze toleranter tegenover puriteinse overtuigingen dan veel van haar adviseurs. Ze stond enkele puriteinse praktijken toe, zoals het dragen van gewone kleding en het gebruik van de Genèvebijbel. Ze stond ook enkele puriteinse predikers toe posities binnen de kerk te bekleden, zolang ze trouw bleven aan haar en de gevestigde orde.
* Onderdrukking van radicalisme: Elizabeth trok echter een ferme lijn tegen het radicale puritanisme. Ze geloofde dat de Kerk van Engeland de beste vorm van christendom was en zou geen enkele poging tolereren om deze omver te werpen. Ze vervolgde enkele van de meest radicale puriteinen, die de Kerk nog verder wilden hervormen dan ze toestond. Bekende voorbeelden zijn de gevangenneming van Thomas Cartwright en de executie van Edmund Campion.
* Het Boek van het Gemeenschappelijk Gebed: Elizabeth was een voorvechter van het Book of Common Prayer, een belangrijk kenmerk van de Kerk van Engeland. De puriteinen vonden het te katholiek en wilden de eredienst vereenvoudigen en zuiveren. Elizabeths nadruk op het Book of Common Prayer was een constante bron van spanning met de puriteinen.
* Politieke overwegingen: Elizabeths aanpak was pragmatisch. Ze erkende de groeiende kracht van het puritanisme, maar ze wist ook dat de Kerk van Engeland een hoeksteen van haar gezag was. Ze vreesde dat het geven van te veel vrijheid aan de puriteinen tot instabiliteit en zelfs rebellie zou kunnen leiden.
Koning James I (1603-1625)
* Eerste accommodatie: James I, een fervent verdediger van het goddelijke recht van koningen, geloofde dat de Kerk van Engeland onder zijn gezag verenigd moest worden. Aanvankelijk probeerde hij de puriteinen te sussen met enkele concessies, zoals de Hampton Court-conferentie van 1604.
* Toenemende frustratie: James raakte steeds meer gefrustreerd door de meedogenloze roep van de puritein tot verdere hervormingen, die hij beschouwde als een uitdaging voor zijn gezag. Hij zag hun eisen als een aanval op de gevestigde orde en een bedreiging voor zijn eigen positie.
* Het "buskruitplot" en daarna: Het Buskruitplot van 1605, een poging om James te vermoorden en het Parlement op te blazen, werd door James gezien als een product van puriteins extremisme. Deze gebeurtenis verhardde zijn standpunt tegen de puriteinen, wat leidde tot hardhandig optreden tegen hun activiteiten.
* Het "Sportboek": James 'verklaring van "The Book of Sports" in 1618, die recreatieve activiteiten op zondag toestond, maakte de puriteinen nog woedend. Zij zagen dit als een overtreding van de sabbat en een teken van Jakobus' onverschilligheid ten opzichte van hun religieuze zorgen.
Samengevat:
* Elizabeth I was een pragmaticus die probeerde de puriteinen onder controle te houden, waarbij hij enige flexibiliteit toestond en tegelijkertijd het radicalisme resoluut onderdrukte.
* James I werd steeds vijandiger tegenover de puriteinen en beschouwde hen als een bedreiging voor zijn gezag en de Kerk van Engeland. Tijdens zijn regering werd er strenger opgetreden tegen de puriteinse activiteiten.
Beide vorsten stonden voor de uitdaging om de groeiende macht en invloed van het puritanisme te beheersen, met zeer uiteenlopende resultaten. De zaden van conflicten die tijdens hun bewind werden gezaaid, zouden uiteindelijk leiden tot de Engelse Burgeroorlog in de 17e eeuw.