Voorbereide improvisatie gebruikt voorgeplande elementen – melodische motieven, akkoordschema's, structurele outlines – als kader. De improvisateur navigeert binnen bekende parameters.
Spontane improvisatie (vrije improvisatie) creëert volledig in het moment, zonder vooraf materiaal. Het eist instant compositie, diep luisteren en risicovolle durf.
Beide zijn geldig; veel artiesten mengen ze (bijv. voorbereide thema's → vrije verkenning).