Omdat de luchtlaag waar wolken zich bevinden koud is, bevriest water daar bij de juiste temperatuur. Watermoleculen kristalliseren in een hexagonale roosterstructuur. Verticaleluchtstromen gooien de kristallen heen en weer, waardoor ze samengaan en groter worden.
Ijkristallen heten ook sneeuwkristallen. Sommilen vallen naar aarde. Wanneer voldoende kristallen aan elkaar hechten, ontstaat een sneeuwvlok. Nog meer samen = hagelkorrel. Afhankelijk van de valtraject vanuit de wolken.
Ondanks dat elke ijkristal uniek is, delen ze kenmerken:
Net onder vriespunt: dendrieten en dunne platen (Caltech-onderzoek). Kouder + meer waterdamp → lange naalden, holle kolommen. Nog kouder + meer damp → grote variëteit platen (gesecteerd, dun, massief) en dendrieten. Ver onder 0°F (-18°C) + weinig damp → kolommen en eenvoudige platen.
De oorzaak is nog een raadsel. Omdat ijkristallen in cirruswolken de aardse atmosfeer beïnvloeden, onderzoeken wetenschappers (Penn State cloud chamber) groeiprocessen. Alle kristallen beginnen met gedeelde kenmerken. Naarmate ze samengaan tot sneeuwvlokken, passeren ze verschillende temperaturen, dampconcentraties, groeisnelheden. Volgens Hans Verlinde (Penn State): "De kans op twee identieke ijkristallen... is verschuivend klein. Hoe groter, hoe meer groeipaden, hoe kleiner de kans op identiteit – zelfs macroscopisch."
1951: International Commission on Snow and Ice kategoriseerde 7 basisvormen: plaat, ster, kolom, naald, ruimtelijke dendriet, bekapte kolom, onregelmatig. Elke generatie wetenschappers bouwt voort op voorgaande kennis – bestudeert gelijkenissen en verschillen.