De ninja is een vast onderdeel van lage-budget vechtsportfilms en jeugdidealen. De Japanse cultuur kent talloze verhalen over stille krijgers die stealth en vechtkunst tot de top deden. Hollywood heeft deze traditie zo vol fantasy geschoten dat feit en fictie door elkaar raken. Wat is de waarheid?
De ninja (shinobi) bloeide van de 14e eeuw tot begin 19e eeuw. Ze ontstonden toen landheren conflicten verplaatsten naar geheime operaties in plaats van open oorlog. Samurai waren gebonden aan een strikte eercode (bushido) die dergelijke tactieken verbond. De ninja had geen dergelijke code en kon alle middelen gebruiken om de opdrachtgever tevreden te stellen.
Het imago van de ninja in zwart van top tot teen met kap en kapje is een fictie. Historici zijn het erover eens dat ninja's gewone kleding droegen, ononderscheidbaar van hun landelijke medemensen. Het zwarte outfit komt uit het vroege kabuki-theater: toneelmeesters droegen zwart om onzichtbaar te zijn voor het publiek. Toen ninja's op toneel verschenen, werd dit outfit gebruikt als visuele code voor onzichtbaarheid.
Ninja-"magie" is het gebruik van afleiding en illusie om onoverwinnelijkheid en bovennatuurlijke krachten te suggereren. We scheiden hier de echte ninjutsu van de Hollywood-versie.
Naast illusies zijn ninja's bekend om wapens afkomstig uit de boeren traditie: bo-staf, katana, kama. Hun praktische nut, niet mystiek, maakte ze effectief. De worpster (shuriken) is een symbool geworden, maar historici menen dat ze zelden werden gegooid; ze dienden als kortafstandswapen (als een mes), soms met gif bestreken.