1. Alles-of-niets-denken (zwart-wit-denken): Situaties in extreme termen bekijken, zonder middenweg. Bijvoorbeeld:"Als ik geen perfecte score behaal op deze test, ben ik een mislukkeling."
2. Overgeneralisatie: Op basis van één gebeurtenis verregaande conclusies trekken. Bijvoorbeeld:"Ik ben gezakt voor deze ene toets, dus ik zak voor al mijn lessen."
3. Mentale filter: Alleen focussen op de negatieve aspecten van een situatie en de positieve kanten negeren. Bijvoorbeeld:"Ik heb een goed cijfer gehaald voor de toets, maar ik heb één vraag gemist, dus deze is niet goed genoeg."
4. Het positieve diskwalificeren: Het negeren van positieve ervaringen of prestaties. Bijvoorbeeld:"Ik kreeg een promotie, maar het was niet echt een groot probleem, iedereen had het kunnen doen."
5. Voorbarige conclusies: Aannames doen zonder voldoende bewijs.
* Gedachten lezen: Ervan uitgaande dat je weet wat anderen denken. Bijvoorbeeld:'Mijn baas is boos op mij omdat ik te laat ben, ook al heeft hij niets gezegd.'
* Waarzeggerij: De toekomst negatief voorspellen. Bijvoorbeeld:"Ik ga deze presentatie niet halen."
6. Vergroting en minimalisatie: Het belang van negatieve gebeurtenissen overdrijven, terwijl positieve gebeurtenissen worden gebagatelliseerd. Bijvoorbeeld:"Ik heb een kleine fout gemaakt in het rapport, dus ik ga mijn baan verliezen."
7. Emotioneel redeneren: Laat emoties je gedachten en overtuigingen dicteren. Bijvoorbeeld:'Ik voel me angstig, dus ik moet in gevaar zijn.'
8. Moet-verklaringen: Het gebruik van rigide regels en verwachtingen die leiden tot schuldgevoelens en frustratie. Bijvoorbeeld:"Ik zou alles perfect moeten kunnen doen."
9. Etikettering: Negatieve labels op jezelf of anderen plakken. Bijvoorbeeld:"Ik ben een verliezer."
10. Personalisatie: Jezelf de schuld geven van dingen waar je geen controle over hebt. Bijvoorbeeld:'Mijn vriend heeft me niet teruggebeld omdat ik iets verkeerd heb gedaan.'
Het is belangrijk op te merken dat iedereen deze denkpatronen af en toe ervaart. Wanneer ze echter frequent en alomtegenwoordig worden, kunnen ze bijdragen aan angst, depressie en andere geestelijke gezondheidsproblemen. Cognitieve therapie heeft tot doel individuen te helpen deze vervormingen te identificeren en uit te dagen, en ze te vervangen door meer evenwichtige en realistische gedachten.