Verwachting (psychologie): Definitie, theorie en toepassingen
Definitie
Verwachting = een individu's subjectieve overtuiging over de waarschijnlijkheid dat een specifiek gedrag leidt tot een gewenst resultaat in een gegeven situatie.
Theoretische oorsprong
- Victor Vroom (1964): Verwachtingstheorie van Motivatie — Verwachting × Instrumentaliteit × Valente = Motivatie.
- Julian Rotter (1954): Sociale Leertheorie — Gedragspotentieel = f(Verwachting, Versterkingswaarde).
- Albert Bandura: Zelfeffectiviteit — persoonlijke verwachting van bekwaamheid.
Componenten
- Inspanning→Prestatie Verwachting: "Als ik probeer, kan ik het doen?" (zelfeffectiviteit).
- Prestatie→Resultaat Verwachting: "Als ik het doe, werkt het dan?" (contingentie-overtuiging).
- Resultaat Valente: "Waardeer ik het resultaat?"
Meting
Meestal 0–1 kansschaal of Likert (1–7). Context-specifiek (geen algemene eigenschap).
Toepassingen
- Werkplekmotivatie (training, incentieven, doelstellingen).
- Onderwijs (studenteffectiviteit, groeimindset).
- Gezondheidsgedrag (therapietrouw, preventie).
- Therapie (CBT: verwachtingsschending → overtuigingsverandering).
Belangrijk onderscheid
Verwachting = cognitieve voorspelling ("zal het werken?"). Geen verlangen, geen bekwaamheid—overtuiging over gedrag-resultaat contingentie.