Harmonie, in muzikale termen, verwijst naar de vorming, voortgang en relatie tussen en onder akkoorden. Een akoord bestaat uit drie of meer tonen die samen klinken. In muzieknotatie worden akkoorden verticaal weergegeven op het notenstelsel, in tegenstelling tot de horizontale weergave van tijd, waarbij noten chronologisch van links naar rechts voortschrijden om een melodie te vormen. Modi zijn ordeningen van de diatonische tonen in een octaaf.
Voordat er benoemde modi en modale harmonie bestonden, was er al muziek. Het concept van modi ontwikkelde zich om een manier te bieden om bestaande muziek te systematiseren, classificeren en beschrijven, en om de compositie van nieuwe muziek te regulariseren. Er zijn zeven modi. Elk gebruikt de acht noten in een diatonische octaaf, maar elk heeft een andere tonica, of startnoot. Twee historische tradities kwamen samen om de modi te creëren die vandaag de dag erkend en gebruikt worden.
De oude Grieken waren onder de eersten die nadenken over de mogelijke ordeningen van de tonen in een octaaf, die ze "tonos" noemden. Ze noemden deze ordeningen naar volken uit verschillende regio's in de oude Mediterrane wereld: Ionisch, Dorisch, Aolisch, Locrisch, Lydisch en Frygisch. De Griekse filosofen Plato en Aristoteles erkenden dat muziek in verschillende modi uiteenlopende gevoelens oproepte, zoals droefheid, gematigdheid en enthousiasme.
De zesde-eeuwse Romeinse filosoof Boethius schreef over manieren om een snaarinstrument, de cithara, te stemmen en ging verder nadenken over het Griekse "tonos", waarvoor hij het Latijnse woord "modus" gebruikte. Hieruit ontstond het Engelse woord "mode" (en het Nederlandse "modus").
Ambrozius, bisschop van Milaan in Italië in de late vierde eeuw, identificeerde vier modi, gebaseerd op de noten D, E, F en G. Het aantal modi werd in de late zesde eeuw verhoogd tot acht. Deze acht modi waren gebaseerd op de witte toetsen van het piano; er waren geen kruisen en molen. Ze waren nuttig voor de compositie van gregoriaans choraal, dat slechts één melodielijn had, maar werd problematisch toen polyfonie – meer dan één melodielijn – tijdens de Middeleeuwen werd ingevoerd.
Tijdens de Renaissance, in de 15e en 16e eeuw, werden de oude Griekse namen weer geassocieerd met modi gebaseerd op de zeven diatonische tonhoogtes: de Ionische modus beginnend op midden-C, de Dorische op D, de Frygische op E, de Lydische op F, de Mixolydische op G, de Aolische op A en de Locrische op B. Met de invoering van kruisen en molen kon elke modus op de toon C beginnen en een ander sleutelteken hebben. De Lydische, Ionische en Mixolydische modi worden grote modi genoemd, omdat ze elk een grote derde hebben van de eerste graad van de ladder tot de derde. De andere modi heten klein, omdat ze een kleine derde hebben van de eerste laddergraad tot de derde.
Tijdens de Barokperiode, tussen 1600 en 1750, was het gebruik van modale harmonie in composities beperkt tot de Ionische (grote) en Aolische (kleine) modi. De kleine modus werd echter vaak gewijzigd door het gebruik van een verhoogde zevende graad leidtoon, of toevallige teken, om een meer aangename kleine klank te produceren. In deze periode waren modi de regels geworden, in plaats van de beschrijvers, van de harmonieën waartoe ze in relatie stonden. Componisten zoals Bach waren strikte volgelingen van de regels van modale harmonie.
Sinds de Barok heeft het gebruik van de zeven modi en hun bijbehorende harmonieën weer toeegenomen. Internationale volksmuziek wordt gekenmerkt door modus: Ierse traditionele muziek gebruikt de Ionische, Dorische, Aolische en Mixolydische modi; flamenco, Centraal-Europese en sommige Arabische muziek gebruiken de Frygische modus; Latijns-Amerikaanse en Laotiaanse muziek de Dorische modus; jazz en veel populaire muziek de Mixolydische modus; soundtrack- en videogamemuziek vaak de Lydische modus. Negentiende- en twintigste-eeuwse klassieke componisten maakten ook routinematig gebruik van een verscheidenheid aan modale harmonieën. Het combineren van diatonische tonen door middel van modale harmonie helpt componisten en musici kleur en stemming toe te voegen aan hun muziek – precies zoals Plato en Aristoteles voorspelden.