De term 'Minimalisme' in muziek is afgeleid van de experimentele, progressieve Minimalistische kunstbeweging van midden 20e eeuw. Deze muzikale vorm begon in de jaren 60 als underground avant-garde in kleine clubs en kunstgalerijen. Hoewel minimalistische muziek langzaam bredere kritische acceptatie kreeg, bereikte het nooit de grote publiek.
Minimalisme verwijst naar spaarzamheid: een kunstvorm gereduceerd tot essentiële elementen, zonder overbodige noten en orchestratie. Herhaling van eenvoudige, korte muzikale frase's, vaak met een drone, constante puls, zijn de kenmerken. Deze vorm lijkt op oude sacrale muziek: harmonische tonen en ritmes creëren een hypnotische, transe-achtige werking op de luisteraar.
Hoewel wortels liggen in late 19e/early 20e eeuw Europese componisten (Wagner, Mosolov, Satie), vormde de Minimalistische beweging zich in Amerika na WOII. Een eerste belangrijk werk: Trio in C (1958) van La Monte Young. In de mid-60's baanden Terry Riley, Steve Reich en Philip Glass (Julliard-klasgenoot) nieuwe paden. In recentere jaren is John Adams de populairste Amerikaanse minimalistische componist, met diverse bestverkopende albums dichter bij de mainstream.
Innovators: Philip Glass, Terry Riley, John Adams, Steve Reich, Michael Nyman, Brian Eno, Gavin Bryars, John Tavener, Mike Oldfield, Louis Andriessen, La Monte Young, Karel Goeyvaerts, Steve Martland, Henryk Górecki, Arvo Pärt.
The Beatles raakten in de mid-60's geïnspireerd door Minimalisme. Tomorrow Never Knows (1966, Revolver) is een bluesy drone in C met tape looping en Lennons poëtische gedachten over de dood over een herhalende Indiase tambura. Het White Album had een strikt witte hoes zonder foto's/artwork - zo minimalistisch als een hoes kan zijn. Veel psychedelische/art rock bands (late 60's) verkenden Minimalisme, vooral Velvet Underground (relatie met La Monte Young). Pink Floyd duwde grenzen met Saucerful of Secrets (1968). In de 70's introduceerden progressieve rockers (Soft Machine, King Crimson, Mike Oldfield, Brian Eno) nieuw publiek aan Minimalisme. De traditie voortgezet door alternatieve/postmoderne bands als Sonic Youth, Mogwai, Explosions in the Sky.