Anders dan elke andere kunst, bestaat muziek in de tijd. Zijn continue vloei gladt de onvermijdelijke stops en starts van fysieke beweging en zelfs de verwerking van de hersenen. Deze eigenschap versterkt de intellectuele vloei van de hersenen en kan ook als therapie dienen voor bepaalde neurologische stoornissen. Bijna elk gebied van de hersenen is betrokken bij het luisteren naar of spelen van muziek.
Het luisteren naar muziek begint in het gehoorgebied van de hersenen en beweegt door de hersenstam en het kleinhersenen en in beide hersenhelften, volgens Daniel Levitin in zijn boek "This is Your Brain on Music". Het geheugencentrum van de hersenen, of hippocampus, plus de delen van de frontale loep, worden actief in het proberen muziek te associëren met vormen, stijlen of melodieën die het al heeft gehoord.
Levitin legt ook uit dat de tijdhouders of timingcircuits van het kleinhersenen geactiveerd worden wanneer mensen proberen tijd te houden met de ritme van muziek. Dit omvat de duur van nootjes alsook hoe ze gegroepeerd worden in eenheden. Tempo wordt ook hier overwogen: of de muziek snel, langzaam of gemiddeld is. De hersenen neigen ertoe verwachtingen te hebben over gebeurtenissen in muziek op basis van wat het eerder heeft gehoord, dus ongewone gebeurtenissen in muziek voegen opwinding toe. Een voorbeeld hiervan is syncopatie, waar een noot voor de tel begint.
De frontale lobben en de motorische cortex in de pariëtaal loep (onder de top van het hoofd) worden aangesproken bij het uitvoeren van muziek. Instrumentalisten, zangers en dirigenten gebruiken allemaal de frontale lobben die bewegingen en gedrag plannen. De motorische cortex en sensorische cortex geven de uitvoerder de tastbare gevoelens die hen verzekeren dat ze de juiste toetsen raken of een baton correct zwaaien.
De hersenen interpreteren muziek op basis van wat het verwacht te horen. Wanneer de hersenen iets onverwachts hoort of gedwongen wordt te wachten op iets wat het anticipeert (zoals een harmonische resolutie), worden spanning en opwinding gecreëerd. Volgens Robert Jourdain in "Music, The Brain, and Ecstasy", zijn de hersenen zo gewend aan de conventies van muziek dat het ze zal verwachten zelfs als het de onverwachte momenten in een stuk muziek al heeft gehoord en verwerkt.
Klassieke muziek wordt effectief gebruikt in de behandeling van bepaalde neurologische stoornissen zoals depressie, autisme en de ziekte van Parkinson. Parkinson-patiënten, volgens Jourdain, reageren op de continue vloei van muziek. Volgens EEG (elektroencefalogram) studies, lijken patiënten hun debilitierende tikken en stilstaande hersengolven te gladden naar normaal wanneer hun favoriete muziek wordt gespeeld.