Soulmuziek vindt haar oorsprong in gospel, en het rhythm and blues muziekgenre. Soulmuziek werd gepopulariseerd tijdens de jaren '60, met name in noordelijke binnensteden als Chicago, New York en Detroit.
Soulmuziek leent zich voor een brede scala aan emoties. Soulzangers gebruiken een verscheidenheid aan tonen, van zachte en gladde, tot krake en harde, om deze emotionele reeks goed te vermittelen.
Soulmuziek heeft een definitief ritme. Soulmuziek leent zwaar van de 12-maat, 3-regel tekstsstijl die gebruikt werd in blues van de jaren '40 en '50. Pioniers van het soulmuziekgenre zijn artiesten als Ray Charles, Little Richard, James Brown en Aretha Franklin.
Soulmuziek bevat een zware call-and-response-routine. De zanger of musicus 'roept' een frase of zegswijze uit, en een andere zanger of musicus geeft een 'respons'.
Herhaling speelt een grote rol in soulmuziek. In het soulmuziekgenre is het niet ongebruikelijk om dezelfde muzikale noten, frases en ritmes door een heel nummer te horen.
Soulmuziek infuseert een brede verscheidenheid aan instrumenten samen, zoals piano, drums en gitaar. Het gebruik van hoorns, zoals trompet en saxofoon, speelt een grote rol in het onderscheiden van soulmuziek van andere muziekgenres.