Het classificeren van muzikale instrumenten op basis van de instrumenten van het orkest is de traditionele methode van instrumentclassificatie. De verschillende groepen orkestinstrumenten worden van elkaar onderscheiden door de manier waarop ze geluid produceren.
Snaarinstrumenten produceren klank met hun trillende snaren. De musicus zorgt ervoor dat de snaren trillen door ze te plukken, zoals bij de harp, of ze te strijkken met een boog, zoals bij de viool. De belangrijkste orkestrale snaarinstrumenten zijn de viool, altviool, cello, contrabas en harp. De viool, altviool, cello en contrabas zijn allemaal gemaakt van hout en hebben vier snaren. Van kleinste tot grootste en van hoogste tot laagste klank, is de volgorde van de instrumenten: viool, altviool, cello en bas. Spelers houden de viool en altviool onder de kin om ze te spelen, maar de cello en de bas moeten op de vloer rusten om bespeeld te worden. De bas is zo groot dat de speler op een hoge stoel moet zitten of staan om het te spelen.
Houtblazers en koper zijn beide blaasinstrumenten. Bij blaasinstrumenten is het een kolom lucht die trilt om geluid te produceren. De fluit, hobo, fagot en klarinet zijn de houtblazersinstrumenten van het orkest. Ondanks de naam houtblazers, is de orkestrale fluit gemaakt van metaal. De speler produceert een heldere, hoge klank door in de zijkant van de fluit te blazen. De piccolo is een erg kleine fluit met een nog hogere klank. De hobo produceert klank wanneer de speler tussen twee rieten blaast, terwijl de klarinet één riet gebruikt. De fagot, een lange holle buis van hout, is een dubbele-riet instrument zoals de hobo. Het is de grootste standaard orkestrale houtblazer, met de laagste klank.
De orkestrale koperinstrumenten, die ook van een zilverachtig legering kunnen zijn gemaakt, zijn de trompet, hoorn, bashoorn en bas. De speler "zoemt" met zijn of haar lippen tegen het mondstuk om de klank te produceren, die de rest van het instrument versterkt en verfijnt. Koperinstrumenten worden geclassificeerd als cylindrische boor-instrumenten, zoals de trompet, of conische boor-instrumenten, zoals de hoorn. De metalen buis van een conisch boor-instrument neemt in breedte toe van het mondstuk tot het andere einde, wat een klank produceert die warmer en minder helder is.
De slagwerksectie heeft de grootste reeks instrumenten, die typisch klank produceren door te worden geslagen (vandaar de naam van de groep). Echter, alles wat niet geclassificeerd is als snaren, houtblazers of koper, gaat vaak in de slagwerksectie van een westerse orkest, zoals fluitjes. Veelvoorkomende orkestrale slagwerkinstrumenten zijn de pauken, bas- en kleine trommen, evenals cymbelen en gongs. Pauken zijn grote keteltrommen, of trommen met een afgeronde bodem, die gestemd kunnen worden op verschillende toonhoogtes. Orkesten hebben meestal meerdere pauken van verschillende maten. Alle orkestrale trommen worden bespeeld met harde stokken of zachtere kloppers. Xylofonen, marimba's, glockenspels en buizenbellen hebben staven, blokken of buizen gerangschikt in rijen als de toetsen op een toetsenbord en kunnen worden gebruikt om een melodie te spelen.