Klassieke muziek heeft zich door de tijd heen veranderd en kan verdeeld worden in verschillende periodes zoals de Middeleeuwen en de 20e-eeuwse periodes. Klassieke muziek begon zijn leven in de kerken van Europa en breidde zich uit als kunstvorm in deze arena. Maatschappelijke veranderingen brachten culturele en technologische vooruitgang in de wereld van klassieke muziek, met deze veranderingen die meestal het begin en einde van bepaalde muziekperiodes markeerden.
De eerste genoemde componist van muziek, Leonin, werd opgeleid aan de Notre Dame-kathedraal in Parijs. Geboren in 1135 aan het einde van de Middeleeuwen, was Leonin aan de voorhoede van de eerste verandering in muzikale stijl die in bijna een eeuw plaatsvond. De Middeleeuwen-periode van klassieke muziek begon rond 400 na Christus en liep tot 1400 na Christus. De eerste helft van de Middeleeuwen-periode werd gedomineerd door monofonische muziek, met slechts één melodielijn. Uiteindelijk ontwikkelden componisten zoals Leonin polyfonie als een muzikale stijl. Polyfonie was gebaseerd op de Gregoriaanse zang, gebruikt in kerken. Een tweede stem, of discant, werd aan de zang toegevoegd, wat de polyphone stijl creëerde.
De Renaissanceperiode van muziek duurde van het jaar 1400 tot 1600, de uitvinding van de boekdrukkerkunst in de 15e eeuw overspannend. Tijdens deze periode begonnen mensen te verhuizen van het leven als leibeigenen op het platteland naar de steden, wat meer vrijheid en de uitbreiding van geletterdheid buiten alleen de heersende klasse van Europa bracht. Bladmuziek werd wijd beschikbaar, wat meer mensen inspireerde om muziek te leren lezen en muziekinstrumenten te spelen, en klassieke muziek naar een groter publiek bracht.
De Klassieke periode van 1750 tot 1820 is ook bekend als een periode van absolute muziek. Als het eerdere systeem van mecenen die componisten in huur namen om stukken te creëren voor dansen en formele gelegenheden begon uit te sterven, begonnen componisten te schrijven met meer vrijheid. Deze grotere vrijheid zag een terugkeer naar een eenvoudigere stijl van klassieke muziek die in de mode kwam met titels zoals "Symfonie nr. 1." Wenen werd het centrum van de muzikale wereld, met componisten zoals Wolfgang Amadeus Mozart en Ludwig van Beethoven.
Tijdens de 19e eeuw werd de grotere vrijheid van de Klassieke periode naar extremen getild door componisten zoals Richard Wagner – opera's gecomponeerd door Wagner duurden vaak tot zes uur. Andere klassieke stukken van de periode zoals Beethoven's "9e Symfonie" vereisten een vol koor, overgroot orkest en vocale solisten. Deze uitbreiding van stijl strekte zich uit in de 20e eeuw, toen componisten zoals Peter Schickele klassieke stukken creëerden met het orkest dat water gorgelde, terwijl Philip Glass klassieke werken creëerde met elektronische klanken en instrumenten.
Het klassieke orkest kan worden opgesplitst in zes verschillende groepen of families. Deze families zijn snaarinstrumenten, houtblazers, koper, slagwerk, toetseninstrumenten en harp, en stem. Deze groepen zijn vervaagd toen de 20e-eeuwse periode begon elektronische en niet-traditionele instrumenten op te nemen.
Verschillende studies hebben verbanden aangegeven tussen klassieke muziek en hersenstimulatie bij baby's en jonge kinderen. Het effect van klassieke muziek op foetale ontwikkeling en op jonge kinderen werd voor het eerst gerapporteerd door de Universiteit van Californië in 1993, en verdere studies repliceerden de bevindingen van de studie in 1995. Staten zoals Florida vereisen dat door de staat gefinancierde kleuterschools klassieke muziek spelen, terwijl sommige ziekenhuizen begonnen klassieke muziek in kraamafdelingen te spelen.