Op 13 april 1919 werd een vredige bijeenkomst in Jallianwala Bagh, een openbare tuin in Amritsar, Punjab, het décor van een van koloniaal India's donkerste hoofdstukken. Duizenden gewapeloze burgers – mannen, vrouwen en kinderen – waren bijeengekomen om te protesteren tegen de onderdrukkende Rowlatt Act, die detentie zonder proces toestond. Ze vierden ook het Sikh-festival Baisakhi.
Brigadier-Generaal Reginald Dyer, bevelhebber over vijftig Goorkha en Baluchi schutters, beval de troepen de smalle uitgangen van de tuin te blokkeren en zonder waarschuwing het vuur te openen. Tien minuten lang werden 1.650 schotten afgedaan in de gegijzelde menigte. Officiële Britse schattingen noemden 379 doden en meer dan 1.200 gewonden; Indiase bronnen plaatsten het dodeslag boven de 1.000.
De massamoord brak elk overgebleven vertrouwen in Britse gerechtigheid. Rabindranath Tagore legde zijn ridderorde neer. Mahatma Gandhi, tot dan toe loyalist, lanceerde de Non-Cooperatie Beweging. Het incident galvaniseerde het Indiase nationalisme, het transformeren van de onafhankelijkheidsstrijd van elite-petities naar massa-civiele ongehoorzaamheid.
Vandaag staat Jallianwala Bagh als herdenkingsteken. De kogelgemerkte muren en de put waar velen sprongen om te vluchten, dienen als viscerale herinneringen aan koloniale wreedheid – en aan de veerkracht die uiteindelijk India's vrijheid verzekerde.