Verlichting is een essentieel onderdeel van bijna elke live-optreden. In de meeste producties heeft verlichting vier basisfuncties: de belangrijke delen van de scène zichtbaar maken; een gevoel van tijd en plaats creëren, inclusief het tijdstip van de dag; bijdragen aan de compositie van de scène (het visuele gevoel); en een stemming of sfeer overbrengen (het emotionele gevoel).
Er zijn verschillende typen lampen voor toneelverlichting. De makkelijkst te gebruiken zijn waarschijnlijk parcans, bundellampen die populair zijn bij tourneeproducties omdat ze lichtgewicht en duurzaam zijn. De naam parcan komt van de Parabolic Aluminized Reflector (PAR) lamp die het licht geeft, en de externe behuizing, die essentieel een 'blik' is (vandaar 'PAR can'). Andere basislampen zijn scoops, die vloedlichten zijn; en fresnels (uitgesproken als 'frennel'), die zachte randen hebben en voornamelijk gebruikt worden voor kleurwassen (een gebied bedekken met één kleur).
Andere typen lampen hebben meer variabele componenten. Ellipsoïdale lampen zijn heel veelvoorkomend en hebben de mogelijkheid om de scherpte te veranderen, randen zacht of scherp te maken, en de vorm of dekte van het verlichte gebied te veranderen met sluices. Profilampen creëren een spot die met lenzen gemanipuleerd kan worden om de hardheid te veranderen of duidelijke schaduwen te creëren. Een type profiellamp is een followspot – zoals de naam al zegt, volgt deze spot een acteur, soms met interne gels en sluices.
Kleur in verlichting wordt gecreëerd met gels, getinde plastic stukjes die voor de lampen geschoven worden. In tegenstelling tot in de kunst zijn de primaire kleuren in licht rood, blauw en groen, maar gels komen in een grote variëteit aan kleuren. Gekleurde verlichting heeft drie variabele aspecten: tint, waarde en verzadiging. Tint verwijst naar de 'kleur' van het licht, zoals rood, groen en blauw. De waarde verwijst naar de lichter of donkerder van de kleur. Verzadiging verwijst naar de zuiverheid of intensiteit van de kleur. Manipulatie van deze drie factoren kan bijna oneindige lichtmogelijkheden produceren.
Toneelverlichting kan in vier basische richtingen worden ingesteld: frontaal, zijdelings, achteren en naar beneden. Frontaal, zijdelings en achteren verwijst naar de richting waaruit het licht komt, niet waarheen het gaat. Frontverlichting komt dus van de voorkant van het podium, zijverlichting van de zijkant, en achterverlichting van de achterkant. Naar beneden gerichte verlichting verwijst wel naar licht dat naar beneden schijnt, vanaf verlichting boven het podium. Hoeken kunnen niveaus en diepte creëren. Lage lichten creëren vlakheid in een scène, terwijl hoge lichten schaduwen creëren.
Helderheid is de perceptie van licht gebaseerd op interactie tussen het oog, het object, en de intensiteit en verlichting van de verlichting. Intensiteit is de sterkte van de lichtbron (onafhankelijk van afstand of andere factoren), en verlichting is de hoeveelheid licht in een gebied. Helderheid kan worden beïnvloed door afstand, reflectiviteit van objecten en de grootte van een podium. Veranderingen in intensiteit en verlichting veranderen de door het publiek waargenomen helderheid.