Sinds de oudheid genieten toeschouwers van theater en toneelstukken op het podium. De geschiedenis van verlichting voor het theater is interessant en innovatief. Naarmate technologie zich ontwikkelde, werden theatergangers getuige van uitzonderlijke vooruitgang toen innovatie de toneelkunst, architectuur en theatrale verlichting unieke bijdrages gaf.
De amphitheaters van het oude Griekenland en Rome werden buiten op heuvels gebouwd. Deze theaters gebruikten natuurlijk licht omdat de voorstellingen plaatsvonden overdag. Ze werden ontworpen met rekening te houden met hoe het zonlicht over het podium viel op verschillende momenten van de dag.
In de 17e eeuw, toen theatervoorstellingen binnen werden gezet, werden de artiesten voornamelijk belicht door kaarslicht en olielampen. Uiteindelijk werden kaarsen en olielampen in de volgende eeuw vervangen door gaslampen. In deze tijd introduceerde architect Inigo Jones toneelverlichtingseffecten zoals reflectoren en het gebruik van kleur. Een andere architect, Joseph Furstenbach, is verantwoordelijk voor de innovatie van voetlichten en zijlichten. Kaarsen werden aan de voor- en zijkant van het podium geplaatst om de acteurs te verlichten; de kaarsen waren echter niet zichtbaar voor het publiek.
Later in de eeuw werd de 'drijvende olie-pitlamp' geïntroduceerd in Frankrijk, snel vervangen door een apparaat bekend als een glazen schoorsteen. De glazen schoorsteen is essentieel een olielamp in glas gehuld, wat de vlam stabieler maakt en minder laat flikkeren. Het licht was veel helderder dan normaal kaarslicht. Bovendien kon de kleur van het glas worden veranderd om verschillende stemmingen in verlichting te creëren.
Voordat elektriciteit gebruikt werd, waren de meeste theaters afhankelijk van gaslicht voor verlichting. Gas was echter duur, moeilijk te controleren en vereiste constante aandacht. De eerste 'spotlight' was bekend als kalklicht en werd geïntroduceerd door de Britse ingenieur Thomas Drummond. De intensiteit van de spotlight wordt gecreëerd door calciumcarbonaat te verwarmen gecombineerd met een zuurstof- en waterstofvlam. Dit effect bood een veel natuurlijker licht en kon ook worden gefocust om een specifieke 'spot' of lichtpool op het podium te creëren. Het was ook nuttig voor het creëren van toneelillusions voor de zon en de maan.
Het benutten van elektriciteit maakte een enorme sprong voorwaarts in toneelverlichting mogelijk. In 1881 was het Savoy Theatre in Londen het eerste theater ter wereld dat een elektrisch verlichtingssysteem implementeerde. Het eerste Amerikaanse theater dat elektrische verlichting gebruikte was het Bijou Theatre in Boston. In 1903 ontwikkelden de gebroeders Kliegl een uitgebreid systeem met meer dan 96 dimbare lichten voor de Metropolitan Opera House in New York. De gebroeders Kliegl zijn een van de meest innovatieve uitvinders van toneelverlichtingsapparatuur in de 20e eeuw. Zij waren verantwoordelijk voor het creëren van een type koogbooglamp nu bekend als Klieglicht, wat nog steeds veel gebruikt wordt in zowel theater- als filmproducties. Dit apparaat is met name nuttig voor filmproducties, omdat de hoge lichtintensiteit een daglichtcreeert tijdens de nacht.