Of je nu een carrière in verlichtingsontwerp overweegt of gewoon wilt helpen met de schoolvoorstelling van je kind, de principes van toneelverlichting blijven hetzelfde. Een goed verlichtingsplan maakt het verschil tussen een platte en een betoverende voorstelling.
Zorg ervoor dat je je lampen zo aansluit dat je geen zekering laat vliegen. Een eenvoudige formule – de zogenaamde West-Virginia-formule – helpt je bij het berekenen hoeveel lampen je op één circuit kunt aansluiten. De formule luidt: W = V × A (watt = volt × ampère). De wattage staat op de lampen. Controleer je zekeringkast voor de ampèrewaarde (meestal 16A of 20A). De spanning is in de meeste gebouwen 230V (in Nederland/Europa).
Je verlichtingsplan bevat een lijst van elke lamp, zijn locatie en welk deel van het toneel hij verlicht. Je kunt verlichtingsinstrumenten ophangen aan buizen in het plafond of aan verticale pilaren met gewichten aan de zijkant van het toneel. Overweeg wat voor instrumenten je beschikbaar hebt: PAR-cans, Source Fours, stripverlichting of followspots. Ga naar repetities, maak aantekeningen over stemmingwisselingen en posities van acteurs, en pas je verlichting daarop aan.
Gels zijn gekleurde filters die de kleur van het licht veranderen. Frost-gels zijn matte filters die het licht verzachten en diffunderen. Gobos zijn metalen sjablonen die patronen projecteren – denk aan wolken, bladerpatronen (breakup gobos) of geometrische vormen.
Een bewijsmethode is de McCandless-methode: één lamp recht op het doelgebied en twee lampen onder 45 graden hoek vanaf de zijkanten. Zorg dat je zowel het hele toneel kunt verlicht als specifieke gebieden kunt isoleren.
Moderne dimborden laten je cues programmeren. Bij oudere handmatige borden werk je met cuesheets tijdens de voorstelling. Repeteer met acteurs/muzikanten om cues af te stemmen. Doe altijd een pre-show dimcheck: controleer of alle lampen branden, gels zitten en lampen niet defect zijn.