Taal vormt realiteit: Gedeelde fundamenten van linguïstische filosofie en constructivisme
Beide tradities verwerpen het "spiegel van de natuur"-beeld – taal weerspiegelt niet de realiteit; het constitueert het.
1. Primaat van taal
- Linguïstische filosofie (Wittgenstein, Austin, Rorty): Betekenis = gebruik. Taalspellen vormen leven. Geen pre-linguïstische toegang tot de wereld.
- Constructivisme (Vygotsky, Berger & Luckmann, Gergen): Taal is het gereedschap van sociale constructie. Discours creëert categorieën (gender, ras, ziekte).
2. Verwerping objectieve waarheid
- Linguïstisch: Geen "view from nowhere." Alle beschrijvingen zijn theorie-beladen, kader-relatief.
- Constructivistisch: Kennis is sociaal onderhandeld, historisch toevallig. "Waarheid" = consensus binnen een paradigma.
3. Interpretatieve flexibiliteit
- Linguïstisch: Teksten/handelingen altijd underdetermined. Meerdere geldige lezingen (Derrida, Gadamer).
- Constructivistisch: Sociale fenomena (geld, huwelijk, ziekte) bestaan alleen door gedeelde interpretatie.
4. Relativisme (Methodologisch, niet noodzakelijk moreel)
- Beide houden: Binnen een kader kunnen claims beoordeeld worden. Tussen kaders, geen neutrale arbiter.
- Leidt tot pluralisme: respect diverse taalspellen / sociale constructies.
5. Performativiteit
- Linguïstisch (Austin/Butler): Spraakhandelingen doen dingen ("Ik verklaar jullie...").
- Constructivistisch: Identiteiten uitgevoerd door herhaalde discursieve handelingen (Butler's gender performativiteit brugt beide).
Belangrijkste divergente
Linguïstische filosofie focust op betekenis, referentie, logica. Constructivisme focust op sociale processen, macht, identiteitsvorming. Maar de linguïstische wending maakte sociaal constructivisme mogelijk.