Shakespeare bouwt Romeo and Juliet op radicale juxtapositie – elk versterkt het ander. Hier zijn tien sleutelcontrasten:
| # | Juxtapositie | Manifestatie | Effect |
|---|---|---|---|
| 1 | Liefde / Haat | Sonnet bij feest vs. Tybalt's "Deze, door zijn stem, zou een Montague zijn" | Liefde bloeit in haats grond; elk versterkt het ander |
| 2 | Leven / Dood | Julia's "graf" = bruidsslaapkamer; Romeo's "dood" = ballingschap; drank napst dood na | Grens vervaagt; liefde en dood worden synoniemen |
| 3 | Licht / Donker | "Julia is de zon" vs. "nachts kaarsen zijn uitgebrand"; fakels vs. bliksem | Liefde verlicht; geheimhouding vereist duisternis |
| 4 | Jeugd / Ouderdom | Romeo/Julia (impuls, toekomst) vs. Capulet/Montague/Amme (voorzichtig, verleden) | Generationale onbegrip drijft tragedie |
| 5 | Lot / Vrije wil | "Ster-gekruist" proloog vs. personages keuzes (trouwen, vechten, drinken, steken) | Ambiguïteit: zijn ze poppetjes of auteurs? |
| 6 | Schoonheid / Lelijkeheid | Balkonpoëzie vs. straatgevechten, grafstank, "gekankerde haat" | Schoonheid kan niet overleven in lelijke wereld |
| 7 | Hoop / Wanhoop | Bruidsslachtocht vs. "O God, ik heb een ziekelijke vooruitzienende ziel!" | Emotionele whipplash; publiek rijdt de pendel |
| 8 | Geweld / Tendresse | Mercutio/Tybalt doden vs. Romeo/Julia kussen, Amme's loszinnige zorg | Tendresse is eenzige toevlucht voor geweld |
| 9 | Natuur / Samenleving | Boomgaard/tuin (nachtegaal, leeuwerik) vs. Verona's muren, wetten, pleinen | Natuur = vrijheid; Samenleving = kooi |
| 10 | Gif / Geneesmiddel | Apotheker's gif (dood) vs. pater's drank (nepdood) vs. liefde als "zoet gif" | Geneesmiddelen worden giftigen; liefde geneest en doodt |
Juxtapositie is de motor van het stuk. Elke scène paart tegenpolen. De tragedie ontstaat omdat de synthese (huwelijk, vrede) geprobeerd wordt binnen de binaire, niet erbovenuit.