Het tegenovergestelde van recitatief in opera: Arioso
The structurele tegenhanger van recitatief is arioso.
- Recitatief: "Spraakzang." Ritme volgt de tekst (spraakritme), geen muzikale maat. Weinig begeleiding (cembalo continuo). Functie: plotvooruitgang, dialoog.
- Arioso: "Luchtig," "melodieuzer." Meer lirisch, uitgebreidere melodische lijn, rijkere instrumentatie. Ritme volgt muzikale logica. Het laat emotionele reflectie toe, niet alleen informatieoverdracht. Het zit op het spectrum tussen recitatief en volle aria.
Zie recitatief als de prosazinnen van een roman; arioso is de poëtische meditatie.