De ellipsoidale reflector, beter bekend als de leko, is een van de meest gebruikte verlichtingsinstrumenten in het theater. Als je wilt dat je acteurs in hun scènes gezien worden, moet je weten hoe je er een scherpstelt.
Leuk Feitje: De naam Leko komt van de namen van de oorspronkelijkefabrikanten, Joseph Levy en Edward F. Kook – de stichters van Century Lighting.
Zorg dat al je sluiters (shutters) volledig uitgehaald zijn. Sluiters zijn metalen lamellen die gebruikt worden bij het scherpstellen om deel van het licht af te snijden zodat het niet op muren of decor valt. Er zijn vier sluiters op een leko, gelegen tussen de lamp en de lenzenbuis. Als alle vier de sluiters volledig ingedrukt zijn, komt er geen licht door. Omdat leko's vaak opgeslagen worden met alle sluiters dicht, moet je controleren of ze allemaal open zijn.
Elke sluiter heeft een ronde rubberen greep. Trek hem zachtjes van het lichaam van de leko af tot je niet verder kunt.
Zet je licht aan. Als je een lichtpult gebruikt, zorg dat het juiste kanaal aanstaat. Als je in een stopcontact zit, check de verbinding.
Zodra je leko stroom heeft, kan je verlichtingsontwerper je vragen om het te "flaggen". Dat betekent je hand voor de lichtbundel bewegen zodat hij/zij kan zien wat je instrument verlicht.
Richt het licht op de juiste plek op het toneel. Meeste leko's hebben een grote knop op de yoke (de U-vormige beugel die het instrument verbindt met de C-klem). Je kunt dit met de hand losdraaien en de leko omhoog of omlaag bewegen. Om het instrument links of rechts te bewegen, gebruik je je sleutel om de kleine moertje onderaan de C-klem los te draaien.
Zodra je lichtbundel waar je wilt is, moet je alles weer vastdraaien. Dit heet "locken", want je wilt niet dat je instrumenten uit elkaar glijden.
Leuk Feitje: Het kleine moertje heet "knucklebuster" omdat sleutels er vaak afglijden door overdreven aandraaien. Soms heet het "Jesus Nut" voor wat gezegd wordt na je knokkel kapot is.
Kijk naar het lichtvat op het toneel. Je zult merken dat het centrum iets helderder is. Dit heet een "hot spot". Elke ontwerper is anders, maar de meeste willen dat de hot spot van de taille omhoog valt als je op een acteur focusseert.
Fijnstellen van het licht. Je moet mogelijk een HARDE of ZACHTE focus doen. Op de top van je barrel (lenzenbuis) zit een klein moertje. Door dit los te draaien, kun je de lens heen en weer schuiven. Kijk naar het lichtvat op het toneel.
Wanneer je een scherp, gedefinieerde rand aan het lichtcirkel ziet, heet dat een harde focus. Dit wordt vaak gebruikt voor het spotlighten van een specifieke persoon.
Wanneer de randen van de cirkel vervaagd zijn, is dat een zachte focus. Dit wordt gebruikt wanneer een ontwerper een gelijkmatige was van licht over het toneel wil.
Zodra je de gewenste focus hebt, draai de knop weer vast.
Sluit sluiters indien nodig. Soms valt je licht van het toneel af in het publiek of op de gordijnen. Het publiek houdt niet van licht in hun ogen. Om dit te fixen, kun je enkele van de sluiters die je eerder open deed, weer dicht doen.
Vanwege de spiegellende reflector in de leko, werken de sluiters tegenovergesteld aan wat je zou verwachten. Bijvoorbeeld: als de LINKER kant van het licht op een gordijn valt, moet je de RECHTER sluiter dichtdoen. Als de ONDERKANT van je licht in het publiek valt, snij je het af door de BOVENSTE sluiter te sluiten.
Voeg een gel of gobo toe. Gels zijn gekleurde vellen die voorin een leko gaan om de kleur van het licht te veranderen. Ze heten zo omdat ze vroeger van gelatine gemaakt waren. Nu zijn ze van synthetisch materiaal.
Doe je gel in een gel frame. Dit is een vierkant van karton of metaal. Open de metalen clip aan de voorkant van de leko, schuif je frame erin, en sluit de clip om de gel te bevestigen.
Gobo's, of sjablonen, zijn dunne metalen cirkels met patronen uitgeknipt. Je kunt ze gebruiken om duidelijke beelden te projecteren in harde focus, of schaduwen te creëren in zachte focus.
Gobo's gaan in een gobo houder, die in een sleuf in de leko voor de sluiters schuift. Onthoud: de gobo wordt omgekeerd geprojecteerd ten opzichte van hoe je hem insteekt, dus steek hem daarom in.