Het Fantoom – Erik, in Gaston Leroux's 1910 roman Le Fantôme de l'Opéra – is een van de meest duurzame tragische antihelden uit de fictie. Zijn achtergrond, hoewel anders uitgewerkt in adaptaties, rust op een paar kernpijlers:
Zelfgeleerde polymath: architect, ingenieur, ventriloquist, componist, magist, manipulator. Hij bouwde zijn verblijf in de sub-kelders van de Opera, ontwerpend akoestische trucs, valkuilen, en de beruchte "meer." Zijn muzikaal talent is echt – hij begeleidt Christine niet als truc, maar als zijn meesterwerk.
Christine Daaé, jonge sopraan, wordt zijn "engel der muziek." Hij begeleidt haar anoniem, onthult zich vervolgens – verlangend devotie. Haar jeugdliefde, Raoul, Vicomte de Chagny, wordt de rivaal. De driehoek drijft het plot: Erik's liefde is bezittelijk, destructief, toch pijnlijk menselijk.
Het Fantoom belichaamt de monster die kunst maakt – de uitschoteling wiens genialiteit getuigenis eist. Leroux schreef hem als een "echte" man, niet een supernatuurlijk wezen. Die gegronde tragiek – lelijkheid ontmoet schoonheid, liefde die verkruipt in controle – is waarom elke tijd hem opnieuw uitvindt.