Metafysische poëzie ontstond in de 17e eeuw, toen dichters begonnen te focussen op de relatie tussen geest en manier, het heilige en het seculiere te mengen en menselijke ervaringen zoals lichamelijke liefde, dood en spiritualiteit te analyseren – die allemaal op tijden in conflict zijn met elkaar binnen de gedichten. De aanwezigheid van wijsheid door paradoxen en concepten, dynamische beelden en het gebruik van wetenschappelijke en neoplatonische termen zijn enkele opvallende kenmerken van dit type poëzie.
Samuel Johnson, schrijver van de "Dictionary of the English Language" en andere invloedrijke Engelse en literatuurwerken, bedacht de term "metafysische dichter." In een werk dat grote dichters bekritiseert getiteld "Lives of the Poets" en geschreven in 1781, verwijst Johnson naar wijsheid in dit soort poëzie als "een combinatie van ongelijke beelden of ontdekking van verborgen gelijkenissen in dingen die schijnbaar ongelijken zijn." Deze wijsheid werd belichaamd in concepten of metaforen die de lezer verbazen door de onorthodoxe vergelijking van bepaalde objecten met elkaar en geest aan de zintuigen toevoegden. Het kiezen van ongelijke beelden om met elkaar te vergelijken in vergelijkingen en metaforen was een opvallend kenmerk in metafysische poëzie. Deze technieken vertoonden creatieve spreekswijzes en wendings van zinnen. Door het gebruik van deze middelen, empleerden metafysische dichters dynamische beelden.
Een artikel getiteld "The Dynamic Image in Metaphysical Poetry" gepubliceerd in het "PMLA" tijdschrift in 1942 benadrukte hoe prominent dit kenmerk is binnen het genre. De meeste beelden worden gebruikt als een duidelijke functie om mentale processen te demonstreren door fysieke actie. Het metafysische wordt fysiek via concrete beelden die de dichter schetst. De dynamische afbeelding in deze poëzie benadrukt niet de externe kenmerken maar zoekt de gelijkenis van acties te benadrukken.
Door het gebruik van beelden, thema's en onderwerpen van wetenschap, geneeskunde, anatomie en wiskunde worden levendig getoond in combinatie met onderwerpen van liefde en dood. In het gedicht "A Valediction of the Book" gepubliceerd in 1611, gebruikte John Donne, door velen beschouwd als de meester van metafysische poëzie en concept, breedtegraad, lengtegraad en het zonnestelsel om zijn publiek te vragen over hoe liefde gemeten kan worden. Daarnaast maakten deze dichters ook aanspraak op neoplatonische ideeën over de ziel en het lichaam en vragen over liefde en goddelijkheid. Metafysische dichters omarmden Plato's idee omdat ze het ermee eens waren dat de fysieke wereld slechts een foutieve kopie is van het goddelijke, en daarom de dichter alleen een kopie kan namaken, waardoor poëzie ver van de waarheid is.
Donne illustreerde een aantal zinnelijke beelden. Binnen zijn gedicht, "A Valediction: Forbidding Mourning," roept hij het beeld op van liefhebbers die van elkaar scheiden en de gevolgen van afwezigheid van elkaar. Binnen het gedicht zijn vier primaire beelden, een daarvan is dat van de passer, waarvoor hij het beroemdste is. Hij gebruikte ook beelden van aardbevingen, overstromingen, stormen, bladeren, goud en de afgang van de ziel uit het lichaam. Zulke beelden waren niet alleen dynamisch, maar ze vouwen ook het fysieke en het zinnelijke met het spirituele samen.