In Act 3, Scene 1 van Romeo and Juliet, momenten na Mercutio's dood en voor zijn eigen fatale duel met Tybalt, spreekt Romeo een regel die de verhoor van mannelijkheid in het stuk kristalliseert:
O sweet Juliet,
Thy beauty hath made me effeminate
And in my temper softened valour's steel!
Romeo wijt Juliet's schoonheid dat hij "vrouwachtig" is (effeminate = mannelijk moed ontberend) en zijn krijgershumeur verzacht ("valour's steel"). Hij spijt dat hij niet eerder tegen Tybalt vocht, gelovend dat zijn liefde passiviteit induceerde. In de vroegmoderne genderlexicon was effeminacy niet slechts vrouwelijkheid — het was de mislukking van mannelijkheid, de instorting van de harde, kriegerische deugd die van een edelman verwacht werd.
De bittere ironie van de tragedie: Romeo's "effeminacy" ontsproet aan dezelfde passie die zijn uiteindelijke, fatale drijfveren zal zijn. Liefde ontmannt hem niet; het hervormt hem. Zijn weigering om initieel te vechten met Tybalt is genade (Tybalt is nu familie); zijn daaropvolgende slachting van Tybalt is woede. Beiden ontsproeien aan hetzelfde "verzachte" hart.
Het stuk ondermijnt systematisch de binary die Romeo aanroept. Juliet is meer beslissend, meer verbaal krachtig, meer agentiek dan Romeo. De Voedvrouw en Lady Capulet navigeren patriarchale beperkingen met pragmatische scherpte. Zelfs de planning van de Pater vereist dat Juliet een soort dood — en verrijzenis — uitvoert die Romeo's strategische capaciteit overschrijdt.
Wanneer Romeo zegt dat Juliet hem effeminate maakte, diagnoseert hij zichzelf door het misogynistische vocabulaire van een cultuur. Het stuk nodigt ons uit de diagnose te bevragen — en te zien dat het "staal" dat hij bewailt nooit de maat was van zijn waarde.