Eeuwenlang roept de naam El Dorado beelden op van een glimmende metropool gepaveerd met goud, diep verborgen in de onbekende jungles van Zuid-Amerika. Deze legendarische stad werd de ultieme prijs voor 16e-eeuwse Spaanse conquistadores, die ze op brutale, vaak fatale expedities dreef over de Andes en in het Amazonebekken. Toch bestond de stad die ze zochten nooit – tenminste niet in de vorm die ze zich voorstelden.
De mythe ontstond niet uit een plek, maar uit een persoon. Het Muisca-volk van de Colombiaanse Andes praktiseerde een inhuldingsceremonie aan het Lake Guatavita, een heilige kratermeer. De nieuwe aanvoerder, van hoofd tot teen bedekt in goudstof – wat hem de titel El Hombre Dorado ("De Gouden Man") gaf – roeide naar het midden van het meer en worp offergaven van goud en smaragden in het water als hulde aan de goden. Spaanse kroniekschrijvers zagen het gevolg van deze rituelen en, aangedreven door gier en verbeelding, transformeerden de "Gouden Man" in een "Gouden Stad".
Expedities onder leiding van figuren als Gonzalo Jiménez de Quesada, Sebastián de Belalcázar en Sir Walter Raleigh doorzochten het continent. Ze droogden Lake Guatavita in 1545 en opnieuw in 1580, vonden wel wat goud maar niets wat de fabuleuze rijkdommen benaderde. Latere zoektochten duwden oostwaarts in de Llanos en de Amazon, duizenden levens kostend aan ziekte, honger en conflict met inheemse volkeren. Begin 19e eeuw debunkten de wetenschappelijke exploraties van Alexander von Humboldt en Aimé Bonpland definitief het geografische bestaan van El Dorado.
Vandaag de dag blijft El Dorado een krachtige metafoor voor elke onbereikbare, ultieme prijs. De gouden offergaven van de Muisca, veelvuldig hersteld uit de ooze van het meer, rusten nu in Bogotá's Goudmuseum – tastbaar bewijs van een cultuur die goud niet als valuta waardeerde, maar als een spirituele geleider. De gouden stad werd nooit gevonden omdat het nooit een stad was; het was een ceremonie, een koning, en een meer dat de zon weerspiegelde.