Het genre magisch realisme omvat werken van Salman Rushdie, Thomas Pynchon en Franz Kafka, maar de term werd oorspronkelijk in de jaren 20 bedacht door kunstcriticus Franz Roh om schilderijen te beschrijven. Ondanks zijn oorsprong wordt de term nu gebruikt voor veel romans en literaire substromingen, en dergelijke teksten onderzoeken over het algemeen de houding van de schrijver tegenover, en de confrontatie met, de realiteit.
Omdat magisch realisme zich richt op concepten van realiteit, is een van zijn kenmerken dat auteurs onderzoeken wat mensen kunnen waarnemen en hoe ze dat doen. Het visuele is daarom belangrijk voor het genre, met auteurs die experimenteren met middelen als montages en woordspel om visuele effecten in teksten te bereiken. Andere benaderingen zijn het thema psychoanalyse (ontdekking van het onbewuste) en moderne visuele technologieën zoals fotografie, als nieuwe vormen van perceptie.
Veel werken van magisch realisme specialiseren zich in het omzetten van het alledaagse in nieuwe staten, specifiek in verrassende en onwerkelijke vormen, zoals criticus Angel Flores stelt. Deze onwerkelijkheid ligt niet buiten de alledaagse wereld, maar is een naadloos deel ervan. Het alledaagse wordt dus ontroerend, en de lezer blijft versteld over verrassingen in dingen die eerder heel gewoon leken. Zo beschrijft Gabriel García Márquez in "Honderd jaar eenzaamheid" de ontdekking van ijs in een dorp als wonderbaarlijk, hoewel ijs voor meeste mensen niet wonderbaarlijk is.
Op een gelijke manier werken sommige magisch-realistische werken andersom: ze transformeren het vreemde of verbazingwekkende in iets meer alledaags en gewoons. Een auteur in dit genre kan proberen zelfs de meest toevallige of verbazingwekkende gebeurtenis te reduceren tot mediocrité door het in het alledaagse te verankeren, of door het in zo nauw detail te bestuderen dat het begint gewoon te lijken.
Een kenmerk dat magisch-realistische fictie scheidt van genres als sciencefiction is dat magisch realisme geen poging doet om een toekomstige of alternatieve wereld te verbeelden; het speculeert niet over levensmogelijkheden zoals sciencefiction. In plaats daarvan, zo wijst Rogers, is magisch realisme meer bezig met mensen uit onze wereld die simpelweg een andere ervaring van realiteit hebben dan wat de meeste mensen als gebruikelijk beschouwen. De wereld voor deze personages is echt, maar simpelweg tegen de status quo in.