Vertellen kan niet bestaan zonder conflict. Conflict creëert drama, wat een narratief aandrijft en het mogelijk maakt om van begin tot eind te gaan. Literaire wetenschappers hebben verschillende typen geïdentificeerd die in bijna alle vormen van literatuur voorkomen. Ze kunnen in twee basistypen worden verdeeld: extern en intern.
Literair conflict definieert de obstakels die de protagonist of protagonisten moeten overwinnen om te slagen. Hun strijd tegen deze obstakels vormt de actie van het verhaal, die opwaartst gaat tot de klimax aan het einde van het verhaal. De held lost het conflict op door te triomferen over zijn obstakels, of eronder te zakken.
Intern conflict betekent conflict binnen een gegeven personage: worstelen met zijn vreeszen, twijfels, morele tekortkomingen en vergelijkbare emotionele of intellectuele condities. Extern conflict omvat een conflict met krachten buiten de geest van de held: medemensen, de natuurlijke wereld, of grotere maatschappelijke organisaties. Van de vier basistypen conflict is er maar één – mens tegen zichzelf – intern. Een goed geschreven roman kan echter meerdere typen conflict bevatten, extern en intern mengend.
Het meest basistype van extern conflict is mens tegen mens. Het stelt de held tegen een ander persoon of mensen die op zijn ondergang uit zijn. Bijvoorbeeld, Shakespeare's stuk "Henry V" toont koning Hendrik die strijdt tegen de Franse edelen voor controle over hun land. Niet elk voorbeeld van mens tegen mens conflict hoeft overtuigend te zijn. Sherlock Holmes, bijvoorbeeld, zet vaak zijn weten tegen die van een criminel meesterdenker: een duel van intellect en wil in plaats van een fysieke strijd.
Mens tegen natuur omvat de strijd van een mens tegen het weer, de wildernis of een wild dier. Het kan ook een conflict met meer vaag natuurkrachten inhouden, zoals de strijd om een remedie voor een ziekte te vinden, of de strijd om gewassen te laten groeien. Jack London's verhalen richten zich vaak op mens tegen natuur conflicten, net als de roman "Robinson Crusoe".
Een mens tegen samenleving conflict schetst een individu dat worstelt tegen grotere maatschappelijke krachten, zoals regeringen, culturen of maatschappelijke trends. Hoewel het conflict vaag begrippen omvat als vooroordeel of overheids-hypocrisie, wordt het nog steeds als extern conflict beschouwd, omdat de strijd buiten de geest van de protagonist plaatsvindt. Voorbeelden zijn "1984", waarin Winston Smith probeert zijn ziel te behouden tegen een onderdrukkend regeringsregime dat erop uit is om het te vernietigen, en "To Kill a Mockingbird", waarin advocaat Atticus Finch probeert de onrechtmatigheid van racisme in de diepe Zuiden te bestrijden.