Deus ex machina ("god uit de machine") is een plotmiddel waarbij een onverwachte, onwaarschijnlijke gebeurtenis of personage een onmogelijke situatie op een onkunstmatige manier oplost. Vaak bekritiseerd als onrealistisch en lui, het ondermijnt narratieve geloofwaardigheid door gevestigde logica te negeren.
Wanneer creatief en matig ingezet, kan het ironische wendingen, humor of commentaar op levens onvoorspelbaarheid en menselijke beperkingen bieden.
Herkenning van dit apparaat is essentieel voor kritische analyse van narratieve constructie en lezerservaring.