Soorten psychologische verdedigingsmechanismen (vaak "vormen van ontkenning" genoemd)
In de psychoanalytische theorie zijn dit verdedigingsmechanismen – onbewuste strategieën om angst te verminderen. Veelvoorkomende types:
- Ontkenning – Weigeren realiteit te accepteren ("Ik heb geen probleem").
- Minimalisatie – Feiten toegeven maar Ernst ontkennen ("Het is niet zo erg").
- Rationalisatie – Logische excuses bedenken voor onacceptabele gevoelens/handelingen.
- Projectie – Eigen onacceptabele driften toekennen aan anderen.
- Verschuiving – Emoties omleiden van een dreigende naar een veilige doelwit.
- Reactievorming – Het tegendeel van ware gevoelens uiten (bijv. overdreven vriendelijkheid die vijandigheid maskert).
- Sublimatie – Onacceptabele driften ombuigen naar sociaal gewaardeerde activiteiten (kunst, werk, sport).
- Onderdrukking – Onbewust blokkeren van pijnlijke herinnerheden/gedachten.
- Dissociatie – Loslaten van gedachten, identiteit, of omgeving.
- Somatisering – Psychologische nood omzetten in fysieke klachten.
Deze opereren op een spectrum; sommige zijn adaptief (sublimatie), andere maladaptief als ze stijf zijn.