Stracht niet de plezier van de dirigent, maar herinnert aan de eindconsument. De dirigent is het focuspunt, wat narcisme kan wekken. Hedendaagse dirigent Alan Gilbert: beslissingen gebaseerd op muziek en orkest, niet persoonlijke gratificatie.
Dirigent als facilitator, niet tambourmajoor. Subtiel tempo/dynamiek, cues alleen wanneer nodig, zacht accentueren. Minimalistische aanpak. Liga van Amerikaanse Orkesten (1997): lichaamstaal moet muzikanten bevestigen. Strauss dacht anders.
Lichte hand is kenmerk van Strauss' dirigentfilosofie (niet noodzakelijk van zijn composities). Hij begreep de kracht van zijn opera's zoals geschreven, en wilde niet dat een dirigent extra kracht toevoegde waar geen nodig was.
Een basposaunist kan beledigd zijn, maar past bij Strauss' balansbegrip. Koper kan andere secties ongemerkt overweldigen. Overactief koper indrukwekkend voor publiek, maar schadelijk voor algeheel geluid. Strauss benutte koperkracht spaarzaam.
Houtblazers projecteren minder dan vol koper, maar Strauss wilde ze ook dempen. Actieve visuele intimidatie. Interessant psychologisch: koperzag de blik als bevestiging, houtblazers als straf.
Haatte Strauss koper? Zijn partituurs zeggen nee. Op basis van akoestiek en empathie voor luisteraar (regel 1) begreep hij dat beperkt volume op podium kan worden obnoxieuze lwaai in de zaal.
Zorg voor de zaalachtige in de achterste rij. Net als een toneelspeler zwaar geschminkt moet zijn voor herkenbaarheid op afstand, moet een zanger dicatie overdreven. Dirigent beheert balans in vocale en instrumentale partijen.
Weer balans. Een zanger die moet schreeuwen offreert vocale kwaliteit en lyrische uitdrukking op voor luidheid. Verklaart waarom Strauss' aanmaningen zo repressief klinken.
Een stuk kan nooit te snel voor Strauss. Prestissimo = snelste tempo; toch voelde hij aarzeling bij jonge dirigenten. Welgemeende maar draconische opdracht om spelers (en zichzelf) buiten comfortzone te duwen.
Strauss eindigt zoals hij begon: met het publiek. Het publiek is belangrijke klant. Klant gaat voor, boven artistieke ego's. Strauss wilde dat het publiek zijn optredens met plezier herinnerde, en dat zijn spelers zich daaronder schikten.