Speciale Effecten in het Globe: Vallen, Vliegen, Vuur & Geluid
Het Globe's "technologie" was analoge uitvinding - mechanisch, pyrotechnisch, akoestisch. Vier categorieën:
- Vallen — Twee in de vloer ("hel" eronder). Geest rijst op (Hamlets vader), Ophelias graf opent, duivels stijgen, acteurs verdwijnen. Deus ex machina op een budget.
- Vliegen / "De Hemelen" — Dakwinden laten goden (Jupiter in Cymbeline) , engelen, dalende geesten zakken. Harnassen verborgen onder kostums. Gevaarlijk - touwen snappen.
- Vuur & Licht — Kaarsen/fakkels (echt vuur) voor fakkel, banketscènes. Gekleurde glazen bollen (rood=hel, blauw=nacht, groen=bos). Geen dimmers - verlichtingswisseling = scènewisseling.
- Geluid — Donder: kanonnenkogel rollen in metalen goot (mosterdkom) of schudden metaalplaat. Wind: doek wrijven, windmachine (gedraaide trom met lamellen). Belen, hoorns, trommen offstage. Dieren: varkensblaas voor "blaten".
Impact
Effecten weren't spectacle voor spectacle's sake - ze dienden de tekst. De donder in Lear (3.2) is de storm in Lear's geest. De val in Hamlet verbaliseert de onderwereld. Publiek accepteerde conventie; verbeelding deed de rest.
Moderne "original practices" producties (Shakespeare's Globe, ASC) reconstrueren deze technieken - onthullend hun verrassende effectiviteit.