De “eerste grap” identificeren is als een schaduw najagen. Humor is een universeel menselijk kenmerk, bijna zeker voorafgaand aan taal zelf—vroegere hominiden lachten waarschijnlijk (of de evolutionaire voorloper) lang voordat ze spraken. Maar geschreven registraties beginnen pas rond 3200 v.Chr., wat millennia aan orale traditie ongedocumenteerd laat.
De oudste gedocumenteerde grap is een Sumerisch spreekwoord uit ~1900 v.Chr., dat naar windvlucht verwijst. Het luidt, in vertaling: “Iets dat nooit is voorgekomen sinds de oerbegin; een jonge vrouw liet geen wind in haar man’s schoot.” Zelfs dit is waarschijnlijk een gepolijste versie van ouder oraal materiaal.
Grapjes evolueren met cultuur, taal en sociale taboes. Wat een Sumeriër deed lachen, kan ons verbazen; wat in een moderne comedyclub slaat, zou een Bronstijdaanwezige verbazen. Het concept van een enkele “eerste grap” veronderstelt een vaste oorsprong voor iets inherent vloeibaars, communaals en adaptiefs.
Dus vieren we de Sumerische windvluchtgrap als het oudste overlevende exemplaar—wetende dat de echte eerste lach wekluisterde rond een vuur tientallen duizenden jaren geleden, verloren in de heerlijke stilte van de prehistorie.