Shakespeare beeldt hardheid — emotionele hardheid, onverschilligheid voor lijdens — uit door terugkerende gedragspatronen in zijn stukken:
Personages negeren andermans angst: Lears 'O, reason not the need!' tegenover Regans 'What need one?'; Macbeths 'She should have died hereafter' (koudbloedig rouw plannen).
Geweld als hulpmiddel, niet passie: Iago's georganiseerde vernietiging; Claudius' broedermoord voor de kroon; Tamora's bakken van Chiron en Demetrius in een taart voor Titus.
Vertrouwen misbruiken: Iago met Othello; Edmund met Gloucester/Edgar; Angelo in Measure for Measure die de wet als wapen gebruikt.
Koudeheid vermomd als rede: Brutus' 'Stoische' onderdrukking van rouw; Octavius Caesar's politieke berekening boven Antony's lijk.
Geen schuld, geen herstel: Richard III's 'conscience is but a word'; Goneril/Regan's escalerende brutaliteit.
Het doel heiligt de middelen: Macbeths 'blood will have blood'; Coriolanus' trots boven het volk.
Slachtoffers gereduceerd tot obstakels/objecten: Shylock's 'pond vlees' (juridische waare); Caliban als 'thing of darkness'.
Shakespeare's genialiteit: hardheid is zelden cartoonachtig. Het draagt het masker van plicht, liefde, gerechtigheid of noodzaak — wat het herkenbaar, menselijk en ontzettend maakt.