In de informatica is een vertaler elk hulpmiddel dat broncode van de ene representatie naar de andere converteert. Hoewel ontwikkelaars deze tools dagelijks gebruiken, zijn de onderscheidingen vaak vervaagd. Hier is een duidelijke opsplitsing van de belangrijkste typen, hoe ze werken en waarom ze belangrijk zijn.
| Type | Wat Het Doet | Typische Voorbeelden |
|---|---|---|
| Compiler | Vertaalt broncode in hoge taal naar machinecode of bytecode voor uitvoering (ahead-of-time). | GCC, javac, rustc |
| Interpreter | Voert code in hoge taal regel voor regel uit tijdens runtime zonder apart binair artefact te produceren. | CPython, Ruby MRI, Node.js (V8 gebruikt JIT-compilatie) |
| Transpiler (Bron-naar-Bron Compiler) | Converteert code van de ene hoge taal naar de andere. | Babel (ES6→ES5), TypeScript Compiler, Dart2JS |
| Virtuele Machine (VM) | Draait bytecode op een abstracte machine, biedt draagbaarheid over hardware. | JVM, CLR (.NET), WebAssembly runtime |
| Code Generator | Produceert broncode uit een specificatie, model of schema. | Yeoman, Swagger Codegen, GraphQL Codegen |
| Decompiler | Probeert broncode in hoge taal te reconstrueren uit binaire of bytecode. | Ghidra, IDA Pro, CFR, Fernflower |
De grenzen zijn verschoven. Veel "interpreters" JIT-compileren nu hitte paden (V8, PyPy, LuaJIT). Veel "compilers" richten zich op een intermediaire representatie zoals LLVM IR in plaats van ruwe machinecode. Het spectrum is continu – wat er toe doet is wanneer en hoe vertaling plaatsvindt, niet het label.