Sonnetten zijn een vorm van poëzie die in Italië tijdens de Renaissance ontstond, en in de zestiende eeuw de weg vond naar Engeland waar Edmund Spenser en William Shakespeare elk hun eigen variatie van de vorm creëerden. Naast de oorspronkelijke Petrarchaanse sonnet, delen de Spenseriaanse sonnet en de Shakespeareaanse sonnet een vereiste van 14 regels en jambische pentameter (in de meeste gevallen), maar elk type is anders met onderdelen die elke stijl uniek maken.
De meeste sonnetten worden geschreven met jambische pentameter. Dat betekent dat elk van de veertien regels in een sonnet 10 lettergrepen heeft die afwisselen tussen een onbeklemtoonde lettergreep en een beklemtoonde lettergreep. Het gebruik van jambische pentameter geeft het gedicht een bepaalde ritme die het prettig maakt om te horen als het hardop gelezen wordt, maar het kan ook monoton worden, dus andere typen maat worden soms gesubstitueerd. Doorgaans wordt dit gedaan met een trocheïsche voet, wat een beklemtoonde lettergreep is gevolgd door een onbeklemtoonde lettergreep, of door een vrouwelijke riem te gebruiken om een extra lettergreep aan het einde van een regel in te smokkelen. Soms wordt jambische hexameter of jambische tetrameter gebruikt in plaats van jambische pentameter.
Wat de structuur betreft, bestaan Petrarchaanse sonnetten uit twee delen: een octaaf en een sestet. De octaaf, de eerste acht regels, bestaat uit twee quatrains met "abba" rijmschema. Het rijmschema van de sestet, de laatste zes regels, kan variëren tussen "cde cde" en "cdc dcd." Als je niet bekend bent met rijmschema, betekent "abba" dat de eerste regel rijmt met de vierde regel, en de tweede regel rijmt met de derde. Wat het thema betreft in Petrarchaanse sonnetten, worden de eerste acht regels van het gedicht gebruikt om het probleem te presenteren of een vraag te stellen en de laatste zes regels lossen het probleem op of maken het punt dat het gedicht probeerde te maken. De overgang tussen het stellen van de vraag en het oplossen van het probleem heet de keer; dit vindt plaats op regel negen.
De Shakespeareaanse sonnet bestaat uit drie quatrains, vierregelige strofen, en een couplet, wat twee regels is. Het rijmschema van het gedicht is "abab cdcd efef gg" en het is geschreven in jambische pentameter. Net als bij de Petrarchaanse sonnet, zijn er twee delen aan de Shakespeareaanse sonnet, maar de keer, soms de Volta of verandering in actie genoemd, is niet op een vaste positie met de Shakespeareaanse versie. In sommige gevallen begint de keer met de eerste regel van de derde quatrain, terwijl in anderen de keer pas komt bij het rimerende couplet aan het einde.
Vergelijkbaar met de Shakespeareaanse sonnet, bestaan Spenseriaanse sonnetten uit drie quatrains en een rimerend couplet. Het rijmschema van een Spenseriaanse sonnet koppelt de quatrains dus heeft het dit patroon: "abab bcbc cdcd ee." Hoewel de taal van Spenseriaanse sonnetten, met woorden als "toch" en "maar," het lijkt alsof de keer op regel negen geplaatst is, is het typisch gereserveerd voor het couplet. Elke van de quatrains ontwikkelt kort een individueel idee, hoewel elk idee nauw verwant is, en het couplet biedt een commentaar op eerdere ideeën.