Frankenstein van Mary Shelley is een roman die diep geworteld is in het intellectuele en sociale klimaat van de late 18e en vroege 19e eeuw. Om de achtergrond ervan te begrijpen, moeten we verschillende belangrijke invloeden onderzoeken:
1. De romantische beweging:
* Shelley maakte deel uit van de romantische beweging, die de nadruk legde op verbeeldingskracht, emotie en de kracht van de natuur. Dit komt tot uiting in de gotische sfeer van de roman, de verkenning van krachtige emoties zoals ambitie en wanhoop, en de weergave van de natuurlijke wereld als zowel mooi als angstaanjagend.
* De Romantiek daagde ook het rationalisme van de Verlichting uit en benadrukte de potentiële gevaren van ongecontroleerde intellectuele ambitie. Frankensteins wetenschappelijke ambitie, niet gehinderd door ethische overwegingen, weerspiegelt deze romantische kritiek.
2. Wetenschappelijke vooruitgang:
* De 18e eeuw kende aanzienlijke vooruitgang in de wetenschap, vooral op het gebied van elektriciteit. Dit leidde tot speculaties over de mogelijkheid om dode materie te reanimeren, een concept dat in de roman wordt onderzocht.
* De roman weerspiegelt de angst voor wetenschappelijke vooruitgang, vooral in de handen van degenen die geen moreel kompas hebben.
3. De Verlichting:
* De Verlichting legde de nadruk op rede en vooruitgang, maar leidde ook tot een groeiend gevoel van menselijke hoogmoed en de mogelijkheid van destructieve gevolgen.
* Frankenstein kan worden gezien als een waarschuwend verhaal over de gevaren van ongecontroleerde ambitie en de noodzaak van ethische overwegingen bij wetenschappelijke activiteiten.
4. Persoonlijke invloeden:
* Mary Shelley's eigen levenservaringen hebben de roman beïnvloed. Het verlies van haar moeder tijdens de bevalling en de dood van haar eerste kind stimuleerden haar interesse in thema's als sterfelijkheid en het verlies van dierbaren.
* Haar relatie met Percy Shelley, een romantische dichter die bekend staat om zijn radicale ideeën, vormde ook haar denken over de aard van de schepping en de verantwoordelijkheid van de schepper.
5. Het "gotische" genre:
* Frankenstein put sterk uit het gothic-genre, met de nadruk op donkere, mysterieuze omgevingen, bovennatuurlijke elementen en psychologische spanning. Dit genre was populair aan het einde van de 18e en het begin van de 19e eeuw en weerspiegelde de bezorgdheid over het onbekende en de grenzen van het menselijk begrip.
Samenvattend:
Frankenstein is een complexe en gelaagde roman die de intellectuele en culturele zorgen van zijn tijd weerspiegelt. Het onderzoekt thema's als creatie, verantwoordelijkheid, de gevaren van ambitie en het potentieel voor zowel goed als kwaad binnen de mensheid. De blijvende populariteit ervan ligt in het vermogen om te resoneren met tijdloze menselijke zorgen en de angstaanjagende verkenning van de donkere kant van de wetenschappelijke vooruitgang.