In een dramatische monoloog spreekt de spreker een stilte of niet-reagerende luisteraar aan – een specifiek persoon dat niet kan of wil antwoorden, een afwezige figuur, een onbezonder voorwerp, of zelfs een abstract concept. Deze eenzijdige toespraak is het kenmerk van de vorm.
De stille luisteraar is geen publiekssurrogaat (dat is het domein van de monoloog). De luisteraar is binnen de wereld van het gedicht: de dode geliefde in Tennyson's "Ulysses," de gezant in Browning's "My Last Duchess," de standbeeld in "Pygmalion"-varianten. Hun stilte is structureel – het creëert de vacuüm dat de taal van de spreker moet vullen.
Soliloquy: Spreker spreekt zichzelf (of publiek direct) aan; geen interne luisteraar. Dramatische monoloog: Spreker spreekt specifieke interne luisteraar aan die niet reageert. Beiden zijn "solo-spraken," maar hun dramatische logica is tegenovergesteld: soliloquy = blootgelegde interioriteit; monoloog = relatie uitgevoerd in absentie.
De dramatische monoloog is theater gecomprimeerd tot een enkele stem – één personage, één stille ander, de ruimte ertussen geladen met alles wat onuitgesproken blijft.