De sonnet is een 14-regels gedicht traditioneel geschreven in jambische pentameter, maar de interne architectuur varieert per traditie. Hier zijn de vier majeure vormen en hun handtekening rijmschema's.
Structuur: Octaaf (8 regels) + Sestet (6 regels).
Rijm: ABBA ABBA + CDE CDE (of CDC CDC).
Keerpunt (Volta): Typisch bij regel 9, verschuivend van probleem/vraag naar resolutie/antwoord.
Structuur: Drie kwartetten (4 regels elk) + Couplet (2 regels).
Rijm: ABAB CDCD EFEF GG.
Keerpunt: Vaak bij het couplet (regels 13–14), leverend een knipoog samenvatting of wending.
Structuur: Drie kwartetten + Couplet.
Rijm: ABAB BCBC CDCD EE.
Innovatie: Vergrendelende rijmen koppelen kwartetten (B-rijmen lopen door), creërend strakkere cohesie. Ontwikkeld door Edmund Spenser.
Structuur: Octaaf + Sestet (zoals Petrarchiaans) maar met Shakespeareaanse rijmflexibiliteit.
Rijm: ABBA ABBA CDE CDE.
Opmerking: Milton verbreedde de sonnet's thematische bereik verder dan liefde naar politiek, filosofie en persoonlijke overtuiging, en verwijderde vaak de scherpe volta.
Allen delen 14 regels en (meestal) jambische pentameter. Het rijmschema dicteert de logische stroom en emotionele pacing van het gedicht. Dichters kiezen de vorm die hun argument het beste dient.